ប្រាសាទបន្ទាយស្រី

ប្រាសាទបន្ទាយស្រី គឺជាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនាពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១០ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ ក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតក្នុងតំបន់អង្គរ ក្បែរភ្នំដី ចម្ងាយប្រមាណ ២៥ គីឡូម៉ែត្រ ខាងទិសឦសាននៃក្រុមប្រាសាទសំខាន់ៗ ដែលធ្លាប់ជារាជធានីបុរាណ យសោធរបុរៈ និងអង្គរធំ។ ប្រាសាទបន្ទាយស្រីសាងសង់ឡើងភាគច្រើនអំពីថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូក (ថ្មភក់ក្រហម) ដែលជាប្រភេទថ្មអំណោយផលដល់ការដាប់ឆ្លាក់ក្បាច់លម្អលើជញ្ជាំងយ៉ាងល្អិតឆ្មារ ដែលយើងនៅតែអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ តួប្រាសាទទាំងមូលមានទំហំតូចច្រឡឹង បើប្រៀបធៀបទៅនឹងខ្នាតនៃសំណង់នានាក្នុងសម័យអង្គរ។ កត្តាទាំងនេះហើយដែលធ្វើឱ្យប្រាសាទនេះមានភាពល្បីល្បាញយ៉ាងខ្លាំងចំពោះភ្ញៀវទេសចរ និងត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា "ត្បូងមានតម្លៃ" ឬ "គ្រឿងអលង្ការនៃសិល្បៈខ្មែរ"។ ត្រូវបានសម្ពោធឆ្លង (បញ្ចុះសិលា) នៅថ្ងៃទី ២២ ខែមេសា ឆ្នាំ ៩៦៧ នៃគ្រិស្តសករាជ បន្ទាយស្រីគឺជាប្រាសាទដ៏សំខាន់តែមួយគត់ក្នុងតំបន់អង្គរដែលមិនមែនកសាងដោយព្រះមហាក្សត្រ។ ការកសាងនេះជាស្នាដៃរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ពីររូបគឺ វិស្ណុកុមារ និង យជ្ញវរាហៈ ដែលជាព្រះគ្រូ និងជាទីប្រឹក្សារបស់ព្រះបាទរាជេន្រ្ទវរ្ម័នទី២។ សិលាចារឹកនៃប្រាសាទបានបញ្ជាក់ថា ព្រហ្មណ៍យជ្ញវរាហៈ ដែលត្រូវជាចៅរបស់ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី១ គឺជាអ្នកប្រាជ្ញ និងជាសប្បុរសជនដែលតែងតែជួយសង្គ្រោះអ្នករងគ្រោះដោយជំងឺ ត្បិតត្បៀត ការអយុត្តិធម៌ ឬភាពក្រីក្រ។ សិស្សរបស់លោកគឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ (គ្រងរាជ្យឆ្នាំ ៩៦៨-១០០១)។ ដើមឡើយ ប្រាសាទនេះត្រូវបានហ៊ុមព័ទ្ធដោយទីក្រុងមួយឈ្មោះថា "ឦស្វរបុរៈ"។ ប្រាសាទរបស់យជ្ញវរាហៈត្រូវបានឧទ្ទិសជាចម្បងចំពោះព្រះសិវៈ។ ឈ្មោះដើមនៃប្រាសាទនេះគឺ "ត្រីភុវនមហេសី" (ព្រះជាម្ចាស់ដ៏ចម្ងាយនៃពិភពទាំងបី) ដែលសំដៅលើសិវលិង្គដែលជាតំណាងសាសនាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៅចំកណ្តាល។ ទោះជាយ៉ាងណា សំណង់ប្រាសាទហាក់ដូចជាត្រូវបានបែងចែកតាមអ័ក្សកណ្តាលកើត-លិច ដោយអាគារនៅប៉ែកខាងត្បូងត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ ចំណែកអាគារនៅប៉ែកខាងជើងត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ព្រះវិស្ណុ។